Napastnik może znajdować się za wszystkimi obrońcami, ale nadal nie być na pozycji spalonej, jeśli w chwili zagrania pozostaje za piłką. To właśnie położenie piłki rozstrzyga wiele sytuacji po kontratakach, podaniach wzdłuż bramki i wyjściach sam na sam. Piłka wyznacza granicę pozycji spalonej, gdy znajduje się bliżej linii bramkowej przeciwnika niż przedostatni zawodnik drużyny broniącej. Nie oznacza to jednak, że każdy zawodnik przed piłką automatycznie popełnia przewinienie. Trzeba jeszcze ustalić moment zagrania, położenie zawodnika i jego udział w akcji.
Kiedy piłka wyznacza linię spalonego?
Ocena pozycji spalonej opiera się na porównaniu ustawienia atakującego z piłką oraz przedostatnim przeciwnikiem. Zawodnik znajduje się na pozycji spalonej, jeśli odpowiednią częścią ciała jest na połowie przeciwnika i jednocześnie bliżej jego linii bramkowej niż oba te punkty odniesienia. Sama przewaga nad obrońcami nie wystarcza.
W praktyce granicę wyznacza ten z dwóch punktów odniesienia, który znajduje się bliżej linii bramkowej drużyny broniącej. Jeżeli jest nim piłka, to właśnie z jej położeniem należy porównać ustawienie napastnika. Nie chodzi przy tym o odległość od słupka czy środka bramki, lecz o położenie względem całej linii bramkowej.
Zawodnik ustawiony na równi z piłką lub za nią nie jest na pozycji spalonej – nawet gdy przed sobą nie ma już żadnego przeciwnika.
Określenie „linia spalonego” jest wygodnym skrótem. Należy wyobrazić sobie linię równoległą do linii bramkowej, przechodzącą przez właściwy punkt odniesienia. Nie jest to linia łącząca piłkę z odbiorcą podania ani kierunek, w którym piłka zostanie kopnięta.
Jak porównać ustawienie napastnika z piłką?
Liczą się części ciała, którymi można prawidłowo zdobyć bramkę
Przy ocenie pozycji spalonej uwzględnia się głowę, tułów i nogi. Ręce oraz ramiona nie są brane pod uwagę, także u bramkarza. Granica ramienia przebiega na wysokości dolnej części pachy.
Dlatego nie wystarczy stwierdzić, że stopy zawodnika pozostawały za piłką. Jeżeli wychylona głowa, bark w części uwzględnianej przez przepisy albo kolano znajdowały się bliżej linii bramkowej, zawodnik może być na pozycji spalonej. Oczywiście nadal musi być spełniony warunek dotyczący przedostatniego przeciwnika.
Przykład jest prosty: skrzydłowy prowadzi piłkę już za linią obrony, a partner biegnie obok. Jeżeli w chwili podania partner pozostaje całym uwzględnianym ciałem na równi z piłką lub za nią, może przyjąć podanie i strzelać. Nie ma znaczenia, że bramkarz został wcześniej minięty.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy partner wyprzedzi piłkę choćby częścią ciała istotną dla oceny. Jeśli jest również przed przedostatnim przeciwnikiem, znajduje się na pozycji spalonej. Dotknięcie podanej piłki będzie wtedy oznaczało udział w grze i podstawę do odgwizdania przewinienia.
W którym momencie ocenia się pozycję spaloną?
Ustawienie odbiorcy ocenia się w chwili zagrania lub dotknięcia piłki przez współpartnera, a nie wtedy, gdy odbiorca ją przyjmuje. Przy typowym podaniu nogą punktem odniesienia jest pierwszy moment kontaktu podającego z piłką. Dalszy bieg napastnika nie zmienia oceny jego wcześniejszego ustawienia.
Zawodnik może więc wystartować zza piłki, wyprzedzić ją podczas jej lotu i przyjąć już znacznie bliżej bramki. Taka akcja jest prawidłowa, jeśli w momencie zagrania nie znajdował się na pozycji spalonej. Zatrzymanie obrazu dopiero przy przyjęciu piłki daje wówczas mylący wynik.
Każde kolejne zagranie lub dotknięcie piłki przez współpartnera wymaga nowej oceny ustawienia. Dotyczy to również przypadkowego kontaktu czy przedłużenia dośrodkowania głową. Prawidłowa pozycja przy pierwszym podaniu nie gwarantuje prawidłowej pozycji przy następnym.
Czy podanie do tyłu zawsze wyklucza spalonego?
Kierunek podania nie zastępuje oceny pozycji
Podanie do tyłu zwykle trafia do zawodnika znajdującego się za piłką, dlatego najczęściej nie wiąże się ze spalonym. Nie jest jednak osobnym wyjątkiem od przepisów. Rozstrzyga ustawienie odbiorcy w momencie zagrania, a nie sam kierunek ruchu piłki.
Możliwa jest sytuacja, w której napastnik znajduje się przed piłką i przed przedostatnim przeciwnikiem, a współpartner zagrywa do tyłu. Napastnik cofa się, dopada do podania i je przyjmuje. Mimo ruchu w stronę własnej bramki popełnia przewinienie, ponieważ oceniana jest pozycja zajmowana przy zagraniu.
Działa to również odwrotnie. Podanie do przodu nie oznacza automatycznie spalonego. Jeżeli odbiorca w odpowiednim momencie pozostawał za piłką, może pobiec za podaniem, minąć przeciwników i znaleźć się sam przed bramką.
Przy podaniach w poprzek pola karnego szczególnie łatwo pomylić kierunek zagrania z ustawieniem zawodników. Piłka może lecieć niemal równolegle do linii bramkowej, a odbiorca być nieznacznie przed nią. Widok z trybun często to ukrywa, zwłaszcza gdy akcja jest obserwowana pod kątem.
Pozycja spalona a przewinienie spalonego
Samo przebywanie na pozycji spalonej nie jest przewinieniem. Zawodnik musi jeszcze aktywnie uczestniczyć w akcji. Najbardziej oczywisty przypadek to zagranie lub dotknięcie piłki podanej przez współpartnera, ale przepisy obejmują również wpływanie na przeciwnika.
Do odgwizdania spalonego może dojść między innymi wtedy, gdy zawodnik:
- zagrywa piłkę lub jej dotyka po zagraniu współpartnera;
- wyraźnie zasłania przeciwnikowi pole widzenia, utrudniając mu zagranie piłki;
- atakuje przeciwnika w walce o piłkę;
- wykonuje oczywistą próbę zagrania blisko znajdującej się piłki, wpływając na przeciwnika.
Nie każdy ruch w stronę podania wystarcza do przerwania gry. Jeżeli zawodnik na pozycji spalonej nie dotyka piłki i nie wpływa na przeciwnika, a do podania dochodzi prawidłowo ustawiony partner, akcja może być kontynuowana.
Piłka pomaga ustalić pozycję zawodnika. Dopiero jego zachowanie w dalszej części akcji pozwala rozstrzygnąć, czy doszło do przewinienia.
Odbicia, zagrania obrońców i wyjątki
Odbicie piłki od słupka, poprzeczki czy przeciwnika nie usuwa wcześniejszej pozycji spalonej. Jeśli zawodnik był na niej w chwili strzału współpartnera, a następnie dobija odbitą piłkę, co do zasady popełnia przewinienie. Podobnie traktuje się piłkę po rozmyślnej paradzie obronnej, również wykonanej przez zawodnika z pola.
Inaczej może być po rozmyślnym zagraniu przeciwnika, które nie stanowi parady obronnej. Nie musi ono być udane, ale przeciwnik musi mieć możliwość kontrolowanego zagrania. Sam kontakt piłki z nogą obrońcy nie wystarcza. Ocenia się między innymi czas na reakcję, widoczność piłki, jej szybkość oraz możliwość skoordynowania ruchu.
Istnieją też sytuacje, w których otrzymanie piłki bezpośrednio nie podlega karze za spalonego:
- po rzucie od bramki;
- po wrzucie z linii bocznej;
- po rzucie rożnym.
Wyjątek dotyczy bezpośredniego otrzymania piłki. Gdy po takim wznowieniu dotknie jej kolejny współpartner, ustawienie pozostałych atakujących podlega już zwykłej ocenie. Przy analizie spornej akcji warto więc najpierw odnaleźć właściwy moment zagrania, potem porównać napastnika z piłką i przedostatnim przeciwnikiem, a na końcu ocenić jego udział w grze.