Biało-czerwoni barwy na międzynarodowych boiskach reprezentują już ponad sto lat. Reprezentacja Polski w piłce nożnej mężczyzn dwukrotnie zdobyła brązowe medale mistrzostw świata – w 1974 i 1982 roku – a złota era lat 70. i 80. do dziś pozostaje wzorem dla kolejnych pokoleń piłkarzy. Historia kadry narodowej to opowieść o legendarnych zawodnikach, trenerach wizjonerach i meczach, które na zawsze zapisały się w pamięci kibiców. Od Orłów Górskiego, przez hat-trick Bońka przeciwko Belgii, aż po rekordy strzeleckie Roberta Lewandowskiego – polska piłka udowodniła, że potrafi rywalizować z najlepszymi na świecie.
Reprezentacja Polski w piłce nożnej – aktualny skład kadry narodowej
Kadra narodowa przechodzi obecnie etap budowania nowej tożsamości, łącząc doświadczonych reprezentantów z młodymi talentami. Skład reprezentacji Polski w piłce nożnej zmienia się w zależności od zgrupowań i turniejów, a selekcjoner dobiera zawodników według aktualnej formy oraz potrzeb taktycznych drużyny. Pełną listę piłkarzy, którzy w tym sezonie reprezentują Polskę, wraz z numerami i pozycjami, znajdziesz w tabeli poniżej.
Początki polskiej piłki nożnej i pierwszy mecz kadry
Pomysł stworzenia piłkarskiej reprezentacji Polski narodził się w 1919 roku podczas założycielskiego zgromadzenia Polskiego Związku Piłki Nożnej. Dwa lata później Polska rozegrała swój pierwszy oficjalny mecz – 18 grudnia 1921 roku przegrała w Budapeszcie w spotkaniu towarzyskim z Węgrami 0:1. To był początek długiej drogi, która miała doprowadzić polską piłkę do międzynarodowej sławy.
W 1923 roku PZPN został oficjalnie przyjęty w poczet członków FIFA, co zaowocowało tym, że już rok później biało-czerwoni wystąpili na igrzyskach olimpijskich w Paryżu. Pierwsze lata działalności kadry to okres budowania fundamentów i zdobywania doświadczenia w meczach z europejskimi potęgami.
Przedwojenne sukcesy i Ernest Wilimowski
W 1936 roku Polacy prowadzeni przez Józefa Kałużę wywalczyli 4. miejsce w turnieju olimpijskim w Berlinie. To był pierwszy poważny sukces młodej reprezentacji. Jeszcze większe emocje przyniosły mistrzostwa świata 1938 we Francji, gdzie debiut w finałach nastąpił 5 czerwca na Stade de la Meinau w Strasburgu w przegranym po dogrywce 5:6 spotkaniu 1/8 finału z Brazylią.
Ernest Wilimowski zdobył 21 bramek w 22 meczach międzypaństwowych, na arenie światowej zasłynął strzeleniem 4 goli podczas meczu z Brazylią, co do mundialu 1994 było niepobitym rekordem MŚ.
Wielkim sukcesem polskiej reprezentacji przed wybuchem II wojny światowej było pokonanie (4:2) 27 sierpnia 1939 na stadionie Wojska Polskiego w Warszawie ówczesnych wicemistrzów globu – Węgrów. Ten mecz przeszedł do historii jako ostatnie wielkie zwycięstwo przed wybuchem wojny, która przerwała rozwój polskiej piłki na wiele lat.
Trudne lata powojenne i odbudowa kadry
Pierwszy po II wojnie światowej mecz polska reprezentacja rozegrała 11 czerwca 1947 w Oslo, przegrywając 1:3 z Norwegią. Odbudowa kadry narodowej wymagała czasu i cierpliwości. Największym sukcesem Polaków w pierwszych powojennych latach było towarzyskie zwycięstwo 3:1 nad jedną z czołowych wówczas drużyn europejskich, Czechosłowacją (1948).
Niestety, w tym samym roku, 26 czerwca 1948 w Kopenhadze reprezentacja Polski doznała najwyższej porażki w swojej historii, przegrywając z Danią 0:8. Lata 50. i 60. to okres pojedynczych sukcesów i stopniowego budowania siły kadry. W 1957 roku, gdy biało-czerwoni wygrali w Chorzowie ze Związkiem Radzieckim 2:1 w eliminacjach MŚ, bramki zdobył legendarny Gerard Cieślik, a zwycięstwo nabrało wymiarów politycznej demonstracji.
Złota era – Orły Górskiego i triumf lat 70.
1 grudnia 1970 władze PZPN po raz drugi powierzyły funkcję selekcjonera Kazimierzowi Górskiemu, tym razem miał podejmować samodzielne decyzje. Ta decyzja zmieniła oblicze polskiej piłki na następną dekadę. Kazimierz Górski stworzył drużynę, która zapisała się złotymi zgłoskami w historii światowego futbolu.
Złoto olimpijskie w Monachium 1972
Reprezentacja Polski prowadzona przez legendarnego szkoleniowca Kazimierza Górskiego wywalczyła złoty medal na Igrzyskach Olimpijskich w 1972 roku. W finale jego drużyna pokonała Węgry 2:1, a na konto biało-czerwonych dwukrotnie wpisywał się Kazimierz Deyna. To był pierwszy wielki sukces Orłów Górskiego i zapowiedź jeszcze większych osiągnięć.
Brązowy medal mistrzostw świata 1974
Mundial w Niemczech Zachodnich to szczyt możliwości tamtej generacji. Polska przeszła przez turniej jak burza, eliminując między innymi Włochy i pokonując Haiti aż 7:0. 6 lipca na Olympiastadion w Monachium piłkarze reprezentacji Polski pokonali w grze o 3. miejsce drużynę Brazylii, wówczas wciąż jeszcze aktualnych mistrzów świata. Jedyną bramkę strzelił w 76. minucie Grzegorz Lato.
Grzegorz Lato z 7 bramkami został królem strzelców turnieju.
Biało-czerwoni, prowadzeni przez Kazimierza Górskiego, zdobyli złoty medal olimpijski w Monachium (1972), srebro w Montrealu (1976) i medal za III miejsce w finałach MŚ w Niemczech (1974). Tomaszewski, Deyna, Gadocha, Lato, Szarmach, Kasperczak, Gorgoń – te nazwiska znał cały świat! W składzie tej drużyny nie było słabych punktów – od legendarnego bramkarza Jana Tomaszewskiego, przez kreatywnego Kazimierza Deynę, aż po zabójcze skrzydła Grzegorza Lato i Roberta Gadochę.
Drugi brąz – mundial 1982 w Hiszpanii
W tym najmniej oczekiwanym momencie, gdy w kraju trwał stan wojenny, reprezentacja, pod wodzą Antoniego Piechniczka, wzniosła się na wyżyny swoich możliwości – z hiszpańskich MŚ przywiozła brązowy medal. Ekipa Antoniego Piechniczka znów sięgnęła po brąz, pokonując w meczu o trzecie miejsce Francję 3:2.
Prawdziwą gwiazdą turnieju okazał się Zbigniew Boniek. W meczu z Belgią strzelił wszystkie trzy gole. Ten hat-trick pozostaje jednym z najbardziej spektakularnych występów polskiego piłkarza na mistrzostwach świata. Boniek był uczestnikiem turniejów finałowych mistrzostw świata (1978, 1982, 1986) oraz srebrnym medalistą mundialu (1982).
| Rok |
Turniej |
Osiągnięcie |
Kluczowi zawodnicy |
| 1972 |
Igrzyska Olimpijskie (Monachium) |
Złoty medal |
Deyna, Lubański, Gorgoń |
| 1974 |
Mistrzostwa Świata (RFN) |
Brązowy medal |
Lato, Deyna, Tomaszewski, Gadocha |
| 1976 |
Igrzyska Olimpijskie (Montreal) |
Srebrny medal |
Deyna, Lato, Szarmach |
| 1982 |
Mistrzostwa Świata (Hiszpania) |
Brązowy medal |
Boniek, Młynarczyk, Smolarek |
| 2016 |
Mistrzostwa Europy (Francja) |
Ćwierćfinał |
Lewandowski, Błaszczykowski, Piszczek |
Legendy reprezentacji Polski – najwięksi strzelcy
Historia reprezentacji Polski w piłce nożnej to przede wszystkim ludzie, którzy tworzyli wielkie chwile. Wśród nich wyróżniają się snajperzy, którzy regularnie zdobywali bramki dla kadry narodowej.
Robert Lewandowski – bezapelacyjny lider
Kapitan kadry to bezapelacyjnie najlepszy strzelec w historii polskiej reprezentacji. Robert Lewandowski jest rekordzistą pod względem liczby występów w reprezentacji Polski, mając na koncie 156 meczów. Jeśli chodzi o bramki, jego dorobek przekroczył już 80 goli, co stawia go w zupełnie innej lidze niż pozostali polscy strzelcy.
Lewandowski to nie tylko liczby. Jest najwyżej sklasyfikowanym z Polaków w Złotej Piłce – w edycji 2021 zajął drugie miejsce, ustępując tylko Leo Messiemu. Przebił wówczas osiągnięcia Kazimierza Deyny i Zbigniewa Bońka, którzy stawali na podium Złotej Piłki przed nim. Deyna uczynił to jako pierwszy w 1974 roku, a Boniek powtórzył jego sukces osiem lat później.
Włodzimierz Lubański – najmłodszy debiutant
Włodzimierz Lubański zajmuje drugie miejsce z 48 trafieniami oraz Grzegorz Lato – 45. Lubański zadebiutował w kadrze mając zaledwie 16 lat i 188 dni, strzelając bramkę w meczu z Norwegią wygranym 9:0. Najmłodszy debiutant w historii reprezentacji Polski, w meczu z Norwegią w Szczecinie (1963, 9:0) strzelił gola mając wtedy 16 lat i 188 dni. Przez wiele lat był rekordzistą strzeleckim kadry, zanim pobił go Lewandowski.
Grzegorz Lato – król strzelców mundialu
W latach 1971–1984 zdobył 45 bramek w 100 meczach reprezentacyjnych. Lato był kluczowym zawodnikiem podczas Mistrzostw Świata w 1974 roku, gdzie zdobył tytuł króla strzelców turnieju z siedmioma bramkami, a Polska zajęła trzecie miejsce. Lato jest jedynym Polakiem, któremu udało się zostać królem strzelców Mundialu.
| Miejsce |
Zawodnik |
Bramki |
Mecze |
Lata kariery |
| 1 |
Robert Lewandowski |
80+ |
156 |
2008 – obecnie |
| 2 |
Włodzimierz Lubański |
48 |
75 |
1963-1980 |
| 3 |
Grzegorz Lato |
45 |
100 |
1971-1984 |
| 4 |
Kazimierz Deyna |
41 |
97 |
1968-1978 |
| 5 |
Ernest Pohl |
39 |
46 |
1955-1965 |
| 6 |
Andrzej Szarmach |
32 |
61 |
1973-1980 |
| 7 |
Gerard Cieślik |
27 |
45 |
1950-1958 |
| 8 |
Zbigniew Boniek |
24 |
80 |
1976-1988 |
| 9 |
Ernest Wilimowski |
21 |
22 |
1934-1939 |
| 10 |
Jakub Błaszczykowski |
21 |
108 |
2006-2019 |
Rekordziści reprezentacji Polski
Poza strzelcami, polska kadra doczekała się wielu innych rekordów i wybitnych osiągnięć indywidualnych.
Władysław Żmuda rozegrał 21 meczów podczas mistrzostw świata – na czterech kolejnych mundialach (1974, 1978, 1982, 1986). Jest jedynym piłkarzem, który brał udział w tylu edycjach turnieju.
Najwięcej występów w reprezentacji Polski:
- Robert Lewandowski – 156 meczów
- Jakub Błaszczykowski – 108 meczów
- Kamil Glik – 103 mecze
- Michał Żewłakow – 102 mecze
- Grzegorz Lato – 100 meczów
Zbigniew Boniek należy do grona stu najwybitniejszych piłkarzy w historii futbolu według FIFA. Jego kariera klubowa w Juventusie, gdzie sięgał po najcenniejsze trofea, w tym Puchar Mistrzów (1985), uczyniła go ambasadorem polskiej piłki na świecie.
Wielcy trenerzy polskiej kadry
Kazimierz Górski był jednym z najwybitniejszych trenerów w historii polskiego futbolu. Prowadził reprezentację Polski do największych sukcesów, w tym do złotego medalu IO 1972 i brązowego medalu MŚ 1974. Jego drużyna, zwana Orłami Górskiego, stała się symbolem polskiego sportu. Został nawet uhonorowany najwyższym odznaczeniem UEFA – Rubinowym Orderem Zasługi.
Antoni Piechniczek był trenerem reprezentacji Polski w latach 1981-1986, prowadząc drużynę do brązowego medalu mistrzostw świata w 1982 roku. To drugi i na razie jedyny szkoleniowiec po Górskim, który zdobywał medal na tak wielkiej imprezie z naszą drużyną narodową.
Stadiony reprezentacji Polski
Najwięcej spotkań w roli gospodarza piłkarska reprezentacja Polski rozegrała na Stadionie Wojska Polskiego w Warszawie (74). Jednak to Stadion Śląski w Chorzowie najbardziej kojarzy się z wielkimi chwilami polskiej kadry.
Obiekt ten najbardziej ze wszystkich krajowych aren kojarzony jest z sukcesami reprezentacji, m.in. ze zwycięstwami nad ZSRR (1957), Anglią (1973), Holandią (1975 i 1979), Włochami (1985) i Portugalią (2006); również w spotkaniach na Śląskim polska drużyna zapewniała sobie awanse na MŚ 1978, MŚ 1986, MŚ 2002, MŚ 2022 i ME 2008.
Szczególnie legendarny był mecz z Anglią w 1973 roku na Wembley, gdzie Jan Tomaszewski zagrał kapitalnie i został ochrzczony określeniem „Człowiek, który zatrzymał Anglię”. Ten remis dał awans do MŚ 1974 i rozpoczął złotą erę polskiej piłki.
Współczesna reprezentacja Polski
Po latach nieobecności na wielkich turniejach, w eliminacjach do MŚ Korea – Japonia 2002 „klątwa” Bońka przestała działać i reprezentacja Polski, po 16 latach przerwy, awansowała do finałów mistrzostw świata. Był to moment wielkiej radości dla polskich kibiców.
Z najnowszej historii warto wspomnieć ćwierćfinał mistrzostw Europy w 2016 roku. To był jeden z najlepszych wyników reprezentacji Polski w piłce nożnej w XXI wieku. Kadra regularnie kwalifikuje się na wielkie turnieje – mistrzostwa świata i Europy – co jeszcze 20 lat temu wydawało się nieosiągalne.
Współczesna kadra z Robertem Lewandowskim na czele próbuje nawiązać do sukcesów z lat 70. i 80. Choć do medali jeszcze daleko, polska reprezentacja w piłce nożnej udowadnia, że potrafi rywalizować z najlepszymi drużynami Europy i świata. Obecne pokolenie piłkarzy ma za zadanie nie tylko godnie reprezentować barwy narodowe, ale również zainspirować kolejne pokolenia do sięgania po najwyższe cele.
Ciekawostki o reprezentacji Polski w piłce nożnej
Historia polskiej kadry pełna jest fascynujących faktów:
Po mundialu w RFN w Złotej Piłce znalazło się aż pięciu Biało-Czerwonych: Deyna, król strzelców turnieju Grzegorz Lato, Jan Tomaszewski i Jerzy Gorgoń.
- Boniek był nominowany w sześciu kolejnych edycjach Złotej Piłki. Jurorzy mogli na niego głosować nieprzerwanie od 1978 do 1983 roku.
- W plebiscycie Polskiego Związku Piłki Nożnej ogłoszonego w 1969 roku Gerard Cieślik został wybrany najlepszym piłkarzem 50-lecia. W plebistycie z 1994 roku, także zorganizowanym przez PZPN, na 75-lecie polskiego piłkarstwa zajął wysokie 5. miejsce.
- Ernest Wilimowski strzelił 4 gole w jednym meczu mistrzostw świata – rekord, który przetrwał aż do 1994 roku
- Jan Tomaszewski, Kazimierz Deyna i Grzegorz Lato znaleźli się w jedenastce gwiazd mundialu 1974
Reprezentacja Polski w piłce nożnej mężczyzn to nie tylko statystyki i wyniki. To przede wszystkim emocje, które towarzyszą kibicom od ponad wieku. Od pierwszego meczu w 1921 roku, przez triumfy Orłów Górskiego, hat-trick Bońka w Hiszpanii, aż po współczesne rekordy Lewandowskiego – polska kadra zawsze budziła dumę narodową. Nazwiska Deyna, Lato, Boniek, Lubański czy Lewandowski na zawsze pozostaną symbolami polskiego futbolu i dowodem na to, że polska piłka potrafi konkurować z najlepszymi na świecie.
