Nie trzeba mieć własnej broni ani członka rodziny w kole łowieckim, żeby rozpocząć drogę do polowania. Pierwszym formalnym krokiem jest zwykle roczny staż łowiecki, a nie zakup sztucera. Osobie sprawdzającej, jak zostać myśliwym, najbardziej przyda się rozdzielenie trzech spraw: zdobycia uprawnień, członkostwa w Polskim Związku Łowieckim oraz pozwolenia na broń. Poniżej opisano kolejność działań, wymagania wobec kandydata, przebieg egzaminu i wydatki, które trzeba uwzględnić przed zapisaniem się na staż. Wyjaśniono również, dlaczego zdany egzamin nie daje jeszcze prawa do samodzielnego wyjścia na polowanie.
Jak zostać myśliwym – wymagania wobec kandydata
Podstawową ścieżkę wyznacza ustawa z 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie. Kandydat zdobywa podstawowe uprawnienia do wykonywania polowania, a następnie dopełnia formalności związanych z członkostwem w Polskim Związku Łowieckim (PZŁ). To ogólnopolska organizacja, do której należą myśliwi i koła łowieckie.
Członkiem PZŁ będącym osobą fizyczną może zostać osoba pełnoletnia, korzystająca z pełni praw publicznych, niekarana za przestępstwa wymienione w Prawie łowieckim i posiadająca uprawnienia do wykonywania polowania. W praktyce trzeba również złożyć deklarację oraz opłacić wymagane należności.
Wymagania dotyczące członkostwa w PZŁ i pozwolenia na broń są odrębne. Brak skazania za przestępstwo łowieckie nie przesądza więc o pozytywnym rozpatrzeniu wniosku przez Policję. Przy pozwoleniu na broń oceniane są także przesłanki wynikające z ustawy o broni i amunicji, w tym stan zdrowia i określone prawem przypadki karalności.
18 lat to próg pełnoletności istotny dla członkostwa w PZŁ. Standardowy próg uzyskania pozwolenia na broń wynosi 21 lat. Nie są to te same wymagania.
Gdzie zgłosić się na staż łowiecki i co się podczas niego robi?
Pierwszy kontakt z PZŁ i kołem łowieckim
Najpraktyczniej zacząć od zarządu okręgowego PZŁ właściwego dla miejsca zamieszkania. Tam należy ustalić aktualny sposób rejestracji kandydata, wymagane dokumenty oraz zasady skierowania na staż w kole łowieckim albo ośrodku hodowli zwierzyny. Samo ustne porozumienie z poznanym myśliwym nie zastępuje formalnego rozpoczęcia stażu.
Przed wyborem miejsca warto zapytać o opiekuna, harmonogram prac i odległość do łowiska. Udział w zadaniach terenowych oznacza regularne dojazdy, często rano lub w dni wolne. Koło oddalone o 80 kilometrów oznacza zupełnie inne obciążenie niż obwód położony kilkanaście kilometrów od domu.
Rok praktyki przed egzaminem
W standardowej ścieżce staż trwa rok. Prawo łowieckie przewiduje zwolnienia dla określonych grup kandydatów, między innymi osób z odpowiednim wykształceniem leśnym lub łowieckim. Uznanie konkretnego dyplomu należy wyjaśnić w zarządzie okręgowym przed rozpoczęciem procedury – samo zainteresowanie przyrodą ani dowolne studia przyrodnicze nie stanowią podstawy zwolnienia.
Staż obejmuje poznawanie gospodarki łowieckiej, gatunków zwierząt, organizacji polowań i obowiązków myśliwego. W praktyce są to między innymi obserwacje zwierzyny, prace przy urządzeniach łowieckich oraz uczestnictwo w polowaniach w roli dopuszczonej dla stażysty. Wykonane czynności dokumentuje się zgodnie z zasadami PZŁ.
Stażysta bez uprawnień nie poluje samodzielnie. Udział w polowaniu zbiorowym jako obserwator lub osoba pomagająca organizatorowi nie daje prawa do strzelania do zwierzyny. Staż ma również pokazać rzeczywistą stronę łowiectwa: zabijanie zwierząt, poszukiwanie postrzałków i patroszenie, a nie tylko obserwowanie przyrody.
Szkolenie i egzamin na podstawowe uprawnienia łowieckie
Po spełnieniu wymagań dotyczących stażu kandydat przechodzi szkolenie i przystępuje do egzaminu. Szczegóły organizacyjne, terminy oraz opłaty ustala się w odpowiednim zarządzie okręgowym PZŁ. Podstawowe uprawnienia łowieckie nie obejmują wszystkich rodzajów polowania – odrębne uprawnienia dotyczą między innymi selekcjonerskiego odstrzału samców zwierzyny płowej.
Egzamin obejmuje część pisemną, ustną i strzelecką. Przygotowanie powinno łączyć naukę przepisów z rozpoznawaniem gatunków i bezpiecznym posługiwaniem się bronią. Samo zapamiętanie odpowiedzi testowych nie wystarczy podczas części ustnej ani na strzelnicy.
- Prawo i organizacja polowania: dokumenty, odpowiedzialność myśliwego, zasady wykonywania polowania i ochrona przyrody.
- Rozpoznawanie zwierzyny: między innymi dzik, sarna, jeleń szlachetny i daniel, z uwzględnieniem płci oraz cech istotnych łowiecko.
- Broń i bezpieczeństwo: budowa broni, amunicja, transport, przechowywanie i zachowanie na stanowisku.
- Postępowanie po strzale: obowiązki związane z poszukiwaniem postrzałka, oceną tuszy i higieną mięsa.
Przy nauce okresów polowań i ograniczeń trzeba korzystać z aktualnych przepisów. Dotyczy to zwłaszcza polowań na dziki na obszarach objętych ograniczeniami związanymi z ASF, gdzie znaczenie mają również wymagania weterynaryjne.
PZŁ, koło łowieckie i pozwolenie na broń – co załatwiać po egzaminie?
Członkostwo nie oznacza automatycznego przyjęcia do koła
Po zdaniu egzaminu należy dopełnić procedury przyjęcia do PZŁ. Członkostwo w PZŁ nie jest członkostwem w konkretnym kole łowieckim. Koło prowadzi własną procedurę przyjmowania członków, a odbycie w nim stażu nie gwarantuje przyjęcia.
Możliwe jest pozostawanie członkiem PZŁ niezrzeszonym w kole. Nie daje to jednak swobodnego dostępu do dowolnego łowiska. Do polowania w konkretnym obwodzie potrzebna jest podstawa wynikająca z zasad obowiązujących u jego dzierżawcy lub zarządcy.
Wniosek o pozwolenie na broń do celów łowieckich
Postępowanie prowadzi właściwy wydział postępowań administracyjnych Policji (WPA). Podstawą jest ustawa z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Do wniosku potrzebne są między innymi dokumenty potwierdzające uprawnienia łowieckie i członkostwo w PZŁ oraz orzeczenia uprawnionego lekarza i psychologa.
Standardowo pozwolenie wydaje się osobie, która ukończyła 21 lat. Ustawa dopuszcza wydanie pozwolenia do celów łowieckich osobie mającej co najmniej 18 lat, na wniosek PZŁ. To wyjątek wymagający odpowiedniej procedury, a nie automatyczne prawo każdego pełnoletniego kandydata.
Osoby posiadające uprawnienia do wykonywania polowania są zwolnione z policyjnego egzaminu w zakresie broni myśliwskiej. Nadal muszą jednak spełnić pozostałe warunki uzyskania pozwolenia. Po jego otrzymaniu zakup broni wymaga zaświadczenia uprawniającego do nabycia, a nabytą broń trzeba zarejestrować w ustawowym terminie 5 dni.
Ile kosztuje droga do łowiectwa i co kupić na początku?
Zakup broni nie jest warunkiem rozpoczęcia stażu. Na tym etapie bardziej przydają się odpowiednie buty, ubranie terenowe i lornetka. Przed zapisaniem się warto uzyskać w zarządzie okręgowym aktualne kwoty za szkolenie, egzamin, wpisowe i składkę PZŁ – nie istnieje jedna stała cena całej ścieżki.
Budżet powinien oddzielać wydatki na zdobycie uprawnień od późniejszego zakupu i utrzymania broni. Poniższe zestawienie ułatwia sprawdzenie, o które koszty zapytać i kiedy będą potrzebne.
| Etap |
Pozycje do wyceny |
Gdzie sprawdzić koszt |
| Staż i przygotowanie |
Dojazdy, odzież, treningi na strzelnicy |
Koło lub ośrodek stażowy, wybrana strzelnica |
| Uprawnienia i PZŁ |
Szkolenie, egzamin, wpisowe, składka |
Zarząd okręgowy PZŁ |
| Pozwolenie na broń |
Badania lekarskie i psychologiczne, opłaty administracyjne |
Uprawnione placówki i właściwe WPA |
| Własna broń |
Urządzenie do przechowywania, broń, amunicja, ewentualna optyka |
Sprzedawca urządzenia i koncesjonowany sklep |
Przed zakupem broni trzeba zapewnić zgodne z prawem przechowywanie. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z 26 sierpnia 2014 r. wymaga od osób posiadających broń na pozwolenie urządzeń spełniających co najmniej klasę S1 według PN-EN 14450. Zwykła zamykana szafa nie spełnia tego wymagania.
Pierwsze polowanie – jakie formalności nadal obowiązują?
Pozwolenie na broń nie upoważnia do polowania w dowolnym lesie. Przy polowaniu indywidualnym potrzebne jest upoważnienie wydane przez dzierżawcę lub zarządcę obwodu, potocznie nazywane „odstrzałem”. Obowiązuje również dokonanie wymaganych wpisów w książce ewidencji pobytu na polowaniu indywidualnym.
Przed wyjściem trzeba sprawdzić dokumenty, zakres upoważnienia, okres polowań i miejscowe ograniczenia. Pierwsze polowania warto organizować z doświadczonym myśliwym znającym obwód. Poznanie granic, zabudowań i miejsc uczęszczanych przez ludzi ma bezpośrednie znaczenie dla bezpieczeństwa.
Brak pewnego rozpoznania celu oznacza rezygnację ze strzału. Upoważnienie do odstrzału nie zwalnia z odpowiedzialności za identyfikację zwierzęcia i bezpieczeństwo otoczenia.
Najczęstsze pytania
Czy można zostać myśliwym bez znajomości w kole łowieckim?
Tak, znajomości nie są wymogiem prawnym. Pierwszym kontaktem powinien być zarząd okręgowy PZŁ, w którym można ustalić formalności i możliwości odbycia stażu.
Ile czasu zajmuje zostanie myśliwym?
W standardowej ścieżce sam staż trwa rok. Do tego dochodzą szkolenie, egzamin, przyjęcie do PZŁ oraz osobne postępowanie dotyczące pozwolenia na broń.
Czy trzeba należeć do koła łowieckiego, żeby polować?
Nie, można być członkiem PZŁ niezrzeszonym w kole. Nadal potrzebne są uprawnienia, wymagane dokumenty oraz możliwość legalnego polowania w konkretnym obwodzie.
Czy na stażu trzeba mieć własną broń?
Nie, staż nie wymaga posiadania własnej broni. Praktyczne przygotowanie strzeleckie odbywa się na strzelnicy, zgodnie z jej regulaminem i pod wymaganym nadzorem.